Juridische vertegenwoordigers verzamelen bewijs over de gebeurtenissen van mei 2025 in Libië en verwachten begin 2027 informatie aan de aanklager van het Internationaal Strafhof voor te leggen.
Internationale juridische procedure in voorbereiding
Een internationaal team van advocaten en onderzoekers dat slachtoffers van het gewapende geweld in Tripoli vertegenwoordigt, werkt aan een dossier dat begin 2027 aan het Bureau van de Aanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) moet worden voorgelegd.
De geplande indiening heeft betrekking op incidenten die plaatsvonden tijdens en rond het gewapende geweld in de Libische hoofdstad in mei 2025. Het team wil de verzamelde informatie laten beoordelen om vast te stellen of verdere juridische stappen binnen het mandaat van het Strafhof mogelijk zijn.
Het dossier zal naar verwachting bestaan uit getuigenverklaringen, audiovisueel materiaal, documenten en een juridische analyse van mogelijke schendingen van nationaal en internationaal recht.
Het gaat vooralsnog om een voorgenomen indiening. Er is daarmee geen sprake van een rechterlijke vaststelling van strafbare feiten of van individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid.
Geweld in de Libische hoofdstad
Tussen 12 en 14 mei 2025 werd Tripoli getroffen door grootschalig gewapend geweld. Volgens het juridisch team behoorden deze gebeurtenissen tot de ernstigste perioden van instabiliteit die de stad in vele jaren heeft doorgemaakt.
De gevolgen bleven niet beperkt tot de rechtstreeks betrokken gewapende actoren. Ook burgers, overheidspersoneel, woningen en infrastructuur werden getroffen.
Voor verschillende betrokkenen en hun familieleden vormden de gebeurtenissen aanleiding om juridische bijstand te zoeken. Zij willen laten onderzoeken welke mogelijkheden het Libische recht en internationale gerechtelijke procedures bieden om de incidenten nader te beoordelen.
Daarbij gaat het zowel om de reconstructie van afzonderlijke gebeurtenissen als om de vraag welke juridische regels op de omstandigheden van toepassing kunnen zijn.
Advocaten en onderzoekers werken samen
De leiding van het internationale juridische team ligt bij dr. Khaled Al-Zaidy, een Libische advocaat met ruime ervaring in de nationale rechtspraktijk.
Tot het team behoort ook Anand Shah, een Amerikaanse advocaat die gespecialiseerd is in internationaal strafrecht. Shah heeft zeventien jaar ervaring met de vertegenwoordiging van slachtoffers en verdachten voor internationale gerechtelijke instanties, waaronder het Internationaal Strafhof en het Speciaal Tribunaal voor Libanon.
Daarnaast werkt een ervaren onderzoeker mee die eerder leiding heeft gegeven aan belangrijke onderzoeken voor de Verenigde Naties en internationale straftribunalen in het Midden-Oosten en Afrika.
Specialisten in elektronisch bewijsmateriaal en dossierbeheer ondersteunen de analyse en verwerking van het verzamelde materiaal.
De combinatie van juridische en onderzoekstechnische expertise moet bijdragen aan een gestructureerde beoordeling van de gebeurtenissen.
Verschillende incidenten worden onderzocht
Het onderzoek richt zich niet uitsluitend op de periode van 12 tot 14 mei. Ook relevante gebeurtenissen die daaraan voorafgingen, worden in de analyse betrokken.
Een belangrijk onderdeel betreft de omstandigheden rond het overlijden van leden van de Stability Support Apparatus (SSA), onder wie het hoofd Abdulghani Alkikli, tijdens een bijeenkomst op de avond van 12 mei 2025.
Het team onderzoekt daarnaast meldingen over de vermeende mishandeling of schending van de lichamen van overleden SSA-leden.
Andere onderzochte gebeurtenissen zijn gemelde aanvallen op woningen en plunderingen in de wijk Abu Salim, evenals incidenten bij gevangenissen, faciliteiten van de gerechtelijke politie en met betrekking tot functionarissen van die dienst.
Volgens de juridische vertegenwoordigers is een aanzienlijke hoeveelheid beeldmateriaal, geluidsopnamen, foto’s, documenten en getuigenverklaringen verzameld.
Het team geeft aan dat het onderzoek plaatsvindt onder aanzienlijke veiligheids- en logistieke beperkingen. Deze omstandigheden maken het documenteren en beoordelen van gebeurtenissen complex.
Onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdrijven
De juridische analyse richt zich onder meer op de vraag of bepaalde onderzochte handelingen mogelijk in strijd zijn met het Libische recht.
Daarnaast wordt beoordeeld of de aard, intensiteit en organisatie van het geweld voldoen aan de voorwaarden voor een niet-internationaal gewapend conflict.
Deze juridische kwalificatie kan van belang zijn voor de toepasselijkheid van bepalingen over oorlogsmisdrijven in artikel 8 van het Statuut van Rome.
Het team benadrukt dat het hier gaat om voorlopige beoordelingen. Of daadwerkelijk sprake is van internationale misdrijven en of personen daarvoor strafrechtelijk verantwoordelijk kunnen worden gehouden, kan niet uitsluitend op basis van deze analyse worden vastgesteld.
Waarom het Internationaal Strafhof?
De situatie in Libië werd in 2011 door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties verwezen naar de aanklager van het Internationaal Strafhof.
Het ICC heeft sindsdien procedures gevoerd die betrekking hebben op vermeende internationale misdrijven in het land.
De vertegenwoordigde slachtoffers maken zich volgens het advocatenteam zorgen over de mogelijkheden om via het nationale rechtssysteem een doeltreffende, eerlijke en transparante procedure te verkrijgen.
Daarom wordt onderzocht of een internationale beoordeling een aanvullende juridische mogelijkheid kan bieden.
Het team verwacht zijn werkzaamheden vóór de geplande indiening begin 2027 af te ronden. Daarna is het aan het Bureau van de Aanklager om onafhankelijk te beoordelen of de verstrekte informatie aanleiding geeft tot verdere stappen.
De indiening zelf houdt geen toezegging in dat een onderzoek of vervolging zal volgen.
Perscontact
Anand Shah
Advocaat en lid van het juridisch team
E-mail: [email protected]
Telefoon / WhatsApp: +31 6 1945-8488
